4 min leestijd

Serotonine: hoe zit het met het gelukshormoon?

serotonin
Door:
Freelance journalist
Carina is freelance journalist en schrijft artikelen over lifestyle en voeding.

Serotonine wordt vaak “gelukshormoon” genoemd. Maar hoe zit het nu precies met dit stofje dat algemeen bekend staat als stemmingsverbeteraar met een kalmerend effect?

Wat is serotonine?

Serotonine, ook wel bekend als 5-HTP (5-hydroxytryptamine) is zowel een hormoon als een neurotransmitter (boodschapperstof) en komt voor in ons centrale zenuwstelsel, hart- en vaatstelsel, darmen en in ons bloed. Dit klinkt in eerste instantie misschien niet zo interessant, maar als je het boodschapperstofje nader bekijkt, word je wel blij.

Serotonine heeft een belangrijke invloed op ons humeur en wordt daarom in de volksmond ook wel gelukshormoon of feel-good hormoon genoemd. Het hormoon is vooral van belang voor het verwerken van emoties en innerlijke drijfveren. Als je een tekort aan serotonine hebt, zakt je humeur al snel onder nul. 

En hoe komen we eigenlijk aan deze belangrijke boodschapperstof? Serotonine wordt gevormd uit het aminozuur tryptofaan. Dit bereikt op zijn beurt onze hersenen via een transportkanaal in de bloed-hersenbarrière (dit is de grens tussen onze hersenen en de rest van ons lichaam).  Het hormoon serotonine is vrij complex en divers – het heeft veel verschillende functies in ons lichaam. Dit heeft weer te maken met de receptoren waaraan serotonine bindt. Volgens de huidige kennis zijn er minstens 14 subtypes van dergelijke 5-HT-receptoren.

Effect van serotonine: welke functies heeft het in ons lichaam?

Door zijn complexiteit heeft serotonine, zoals gezegd, veel verschillende effecten en verantwoordelijkheden in ons lichaam. De term wordt bijvoorbeeld vaak gebruikt in verband met de stemming, met hoe we ons voelen. Het zogenaamde gelukshormoon is echter geen klassieke stemmingsverbeteraar met een euforisch effect. 

Serotonine heeft wel een aanzienlijke invloed op het ontstaan van gevoelens zoals evenwicht, welzijn en tevredenheid. Het kan bijvoorbeeld een kalmerende werking hebben, het geheugen stimuleren of een diepe slaap bevorderen. In ons maag-darmkanaal is serotonine ook betrokken bij het controleren van de peristaltiek, oftewel bewegingen van de darm, terwijl het in ons hart- en vaatstelsel het samentrekken van de bloedvaten beïnvloedt. 

In het algemeen kun je zeggen dat serotonine een soort bemiddelaar in ons lichaam is, met als taak om informatie tussen zenuwcellen door te geven. Er wordt ook gezegd dat het een vaatvernauwend en -verwijdend effect en een remmend effect heeft – en dat het onze eetlust, zin in seks, drive, lichaamstemperatuur en ons pijngevoel beïnvloedt, en ook ons slaap-waakritme.

Serotonineniveau: zo wordt het gemeten

Omdat serotonine op zoveel plaatsen in ons lichaam aanwezig is, kan een gebrek eraan een negatief effect hebben en onaangename symptomen veroorzaken. Daarom kan het in sommige gevallen de moeite waard zijn om het serotoninegehalte bij te houden.

Vooral bij depressieve stemmingen, onverklaarbaar verdriet of angststoornissen doen mensen graag een test om hun serotonineniveau te meten. Tegenwoordig zijn zulke tests ook verkrijgbaar voor thuis. Je krijgt dan een testkit en moet een urinemonster opsturen naar een laboratorium waar dit monster vervolgens wordt onderzocht.

De meest gebruikelijke manier is echter om langs de huisarts te gaan, die bloed afneemt om een mogelijk serotoninetekort vast te stellen. 100% procent zekerheid bestaat echter niet, omdat een dergelijke test het serotoninegehalte in de hersenen niet kan bepalen.

Serotoninetekort: mogelijke symptomen

Er wordt al lange tijd veel onderzoek gedaan naar serotonine. Zo wordt een tekort aan het hormoon geassocieerd met depressiviteit. Toch kan niet automatisch worden aangenomen dat een depressie ook meteen betekent dat er een serotoninetekort is. 

Andere mogelijke psychische symptomen van een serotoninetekort kunnen zijn: neuroses, angst, verhoogde agressiviteit, onverklaarbare stemmingswisselingen, paniekaanvallen, nervositeit, uitputting en fobieën. 

Een tekort aan het hormoon kan ook zorgen voor lichamelijke klachten, zoals hoofdpijn of spierpijn, een verminderd gevoel van verzadiging, concentratieproblemen, slaapstoornissen, prikkelbare darmsyndroom, hoge bloeddruk of hart- en vaatziekten

Onze tip: voel je je uitgeput en verlang je ernaar om de dag weer fit en met een goed humeur te beginnen? Dan zijn onze Vitamine Drops B12 misschien iets voor jou. Vitamine B12 helpt bij vermoeidheid en bij het verbeteren van prestaties. 

Probeer onze Vitaminedruppels B12

Serotonine in voeding

Serotonine is niet alleen een menselijk fenomeen – er wordt ook gezegd dat het in groenten en fruit voorkomt. Dit klinkt misschien veelbelovend, maar dat hoeft niet zo te zijn. Serotonine uit voeding haalt het namelijk niet tot de receptoren in de hersenen, omdat het de bloed-hersenbarrière niet kan passeren. Dus het komt niet eens op de plaats waar het een goed humeur zou kunnen veroorzaken.

Volgens chemicus Susanne Donner van de UGB (de Duitse Vereniging voor Onafhankelijk Gezondheidsadvies) is een effect dan ook gering. Ze legt uit dat er echter nog een bepaald aminozuur in het oog springt. Namelijk tryptofaan – dit komt ook voor in sommige voedingsmiddelen en staat bekend als een belangrijke bouwstof voor de vorming van serotonine. Voedingsmiddelen die rijk zijn aan tryptofaan zijn bijvoorbeeld bananen, noten, chocolade, champignons, vis, vlees, sojabonen, aardappelen, eieren, maar ook Parmezaanse kaas, brie, edammer en emmentaler. 

Er is echter geen garantie dat je gelukkig kunt worden door het eten van voedingsmiddelen vol tryptofaan. Wanneer en hoe snel de vorming van serotonine begint, hangt af van verschillende factoren zoals lichaamsbeweging en het tijdstip van de dag. Bovendien wordt het gehalte tryptofaan in voeding te laag ingeschat om een sterk effect te kunnen veroorzaken. 

Onze tip: ben je op zoek naar de perfecte maaltijd voor een goed humeur? Dan kan onze chocoladetraktatie je zeker opbeuren. Zoals de naam al doet vermoeden, gaat het om chocolade – maar dan zonder onnodige suikers. 

Chocolade
©foodspring

L-tryptofaan, voorstadium van serotonine

L-tryptofaan is beter bekend als het voorstadium van serotonine. Omdat dit essentiële aminozuur niet in ons lichaam zelf kan worden aangemaakt, moeten we het via onze voeding opnemen. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) beveelt voor volwassenen een gemiddelde dagelijkse dosis van 3,5 tot 5 milligram per kilogram lichaamsgewicht aan.

Naast het belang van L-tryptofaan bij de productie van serotonine, heeft het ook andere functies in ons lichaam. Zo is het aminozuur bijvoorbeeld nodig voor een deel van de synthese van vitamine B3

Door de verbinding met serotonine zou L-tryptofaan een slaapbevorderend, stemmingsverbeterend, kalmerend en eetlustremmend effect hebben. Het aminozuur wordt beschouwd als een natuurlijk antidepressivum en kan bijwerkingen hebben of neveneffecten veroorzaken, daarom is het essentieel om voor gebruik een arts of therapeut te raadplegen. 

Serotonine: conclusie

  • In ons lichaam werkt serotonine als hormoon en neurotransmitter.
  • De “boodschapperstof” wordt gevormd uit het aminozuur L-tryptofaan, dat we via onze voeding of eventueel voedingssupplementen binnenkrijgen.
  • Serotonine wordt geacht een positief effect op de stemming te hebben.
  • Het zogenaamde gelukshormoon bevordert het welzijn en heeft een kalmerend effect.
  • Serotonine zou ook het geheugen stimuleren en de slaap bevorderen.
  • Symptomen van een serotoninetekort kunnen een slecht humeur, angst en agressiviteit zijn.
  • Serotonine uit voeding kan de hersenen niet bereiken en heeft daarom weinig effect op onze stemming.
Bronnen artikel
Wij, bij foodspring, gebruiken alleen kwalitatieve bronnen en wetenschappelijke studies om de feiten in onze artikelen te onderbouwen. Lees onze redactionele richtlijnen om meer te weten te komen over hoe we de feiten checken en hoe we de content up-to-date en betrouwbaar houden.

Related Posts