5 min leestijd

Is suiker echt zo ongezond? 7 mythes over suiker

Vrouw doet suiker in de koffie

Er is waarschijnlijk geen enkel ander voedingsmiddel dat in de afgelopen tien jaar zo’n slechte reputatie heeft gekregen als suiker. Terwijl vet in voedingskringen vroeger persona non grata was, zijn alle ogen nu gericht op suiker, omdat de wetenschap het consumeren van te veel suiker in verband brengt met gezondheidsproblemen zoals chronische ontstekingen en een verhoogd risico op hartziekten en diabetes type-2. 

Maar – zoals eigenlijk bij elk voedingsmiddel het geval is – is het echte verhaal over suiker een stuk genuanceerder dan je zou denken. En veel misvattingen over suiker beïnvloeden de manier waarop mensen eten en leven – tot het punt waarop mensen zelfs bang zijn om fruit te eten, omdat ze denken dat het slecht voor ze is. 

Om een deel van de verwarring op te helderen, zullen we in dit artikel een aantal van de mythes over suiker ontkrachten en vertellen wat de feiten zijn. Misschien ontdek je wel dat de waarheid een stuk zoeter is dan je tot nu toe dacht. 

Mythe 1: Suiker is ‘verslavend’

Minder toegevoegde suiker eten kan een behoorlijke uitdaging zijn, deels vanwege de natuurlijke dopamine-afgifte die je krijgt na het eten van suikerhoudende voeding. Maar je hersenen geven ook dopamine af na seks, bij het luisteren naar muziek of bij andere belonende, plezierige ervaringen. Dat maakt het echter nog niet meteen verslavend – een verslaving is namelijk een stuk complexer dan alleen een chemische reactie in je hersenen, en er moet aan verschillende andere criteria worden voldaan om het een verslaving te kunnen noemen. (Het hele concept van ‘voedsel- of suikerverslaving’ is door de wetenschap al herhaaldelijk in twijfel getrokken. Zelfs als het lastig is om minder suiker te eten, zou het oneerlijk zijn om het een verslaving te noemen.

Mythe 2: Alle suiker is overbodig 

Keto-liefhebbers vertellen je maar wat graag dat je lichaam prima kan rondkomen van alleen vetten en eiwit. Maar dat is niet waar. Glucose (oftewel suiker gemaakt door het afbreken van koolhydraten) is de primaire bron van energie voor je cellen – in het bijzonder voor je hersenen, die maar liefst de helft van de energie uit suiker van je lichaam verbruiken. Je spieren gebruiken ook glycogeen (opgeslagen glucose) om je tijdens een training van brandstof te voorzien. 

Maar dat betekent niet dat je suikerrijke voedingsmiddelen moet eten om jezelf van brandstof te voorzien. Je lichaam kan glucose maken uit lange-keten koolhydraten, zoals die bijvoorbeeld in volkorenbrood zitten. Voedingsmiddelen met deze complexe koolhydraten bevatten meestal ook vezels, vitamines en mineralen, die bijdragen aan een gezonde bloedsuikerspiegel en de algehele voeding ondersteunen.  

Mythe 3: Alle suikers zijn hetzelfde 

Tijd voor een opfriscursus scheikunde: voedingsmiddelen met suiker bevatten meestal een of meer verschillende soorten suikermoleculen, elk met een iets andere chemische structuur. Deze suikermoleculen zijn grofweg onder te verdelen in monosachariden of ‘enkelvoudige’ suikers (met één molecuul) en disachariden (met twee moleculen). Glucose en fructose (vruchtensuiker) zijn enkelvoudige suikers, terwijl lactose (melksuiker) en sucrose (tafelsuiker) disachariden zijn. Deze soorten suiker hebben niet dezelfde chemische structuur en worden ook op een iets andere manier gemetaboliseerd. Fructose heeft bijvoorbeeld niet zo’n intens effect op je bloedsuikerspiegel als andere suikers, maar als je er te veel van eet kan dit bijdragen aan leververvetting 

Waar je lichaam het verschil echter niet kan zien, is tussen natuurlijke suikers (suikers die van nature in voeding voorkomen) en toegevoegde suikers (zoetstoffen die aan voedingsmiddelen zijn toegevoegd, zoals tafelsuiker, honing en glucosestroop). Zowel natuurlijke als toegevoegde suikers worden in je lichaam als suiker verwerkt. Maar het verschil tussen de suiker in fruit en die in een reep is dat fruit aanzienlijke hoeveelheden vitamines, mineralen en vezels bevat. Toegevoegde suikers bevatten daarentegen geen extra voedingsstoffen. (Bovendien eet bijna niemand excessieve hoeveelheden suiker uit fruit.) Dat is de reden waarom de Centers for Disease Control and Prevention (CDC) en andere gezondheidsorganisaties het advies geven om niet meer dan 10 procent van de dagelijkse calorieën uit toegevoegde suikers te halen. 

Mythe 4: Bruine suiker is rijk aan mineralen

Dat is niet helemaal waar. Technisch gezien bevat bruine suiker wel wat sporen van voedingsstoffen dankzij de melasse die gebruikt wordt om de suiker bruin te maken en het een unieke smaak te geven. Desondanks worden de voedingswaarden van bruine en witte suiker over het algemeen als gelijkwaardig beschouwd 

Je zou ook kunnen denken dat kokosbloesemsuiker, hele rietsuiker of ruwe rietsuiker gezondere keuzes zijn. Hoewel ze minimale hoeveelheden vitamines en mineralen bevatten – kokosbloesemsuiker bevat bijvoorbeeld wat kalium en calcium – zou je er toch op zijn minst een paar kilo (!) van moeten eten om er enig voordeel uit te halen. (De suikers hebben een andere smaak dan geraffineerde suiker, maar verder bevatten ze ongeveer een gelijke hoeveelheid calorieën en hetzelfde suikeraandeel als traditionele kristalsuiker.

Mythe 5: Suikervrije producten bevatten geen suiker

Om de consument te beschermen zijn termen als suikerarm of suikervrij wettelijk vastgelegd en moet het suikergehalte vrij nauwkeurig zijn. In tegenstelling tot wat vaak wordt aangenomen betekent suikervrij echter niet dat een product helemaal geen suiker bevat, één portie kan minder dan 0,5 gram suiker bevatten. Dat zijn natuurlijk heel kleine hoeveelheden, maar alles bij elkaar kan het toch al snel oplopen tot een paar gram suiker per dag. 

Bovendien betekent ‘zonder toegevoegde suikers’ dat er geen suiker (of suikerhoudend ingrediënt, zoals honing of glucosestroop) aan een product is toegevoegd. Maar het kan nog steeds natuurlijke suikers bevatten uit andere ingrediënten, zoals tarwe of haver, of fruit. Daar is niets mis mee, maar het is wel belangrijk om het verschil te weten, vooral als je probeert om je suikerinname in de gaten te houden

Zin om over te stappen op een suikerarm ontbijt? Onze Protein Pancakes zijn een heerlijke en gezonde manier om de dag te beginnen.

Mythe 6: Suikervervangers zijn altijd schadelijk

Suikervervangers, zoals kunstmatige zoetstoffen en andere producten, zorgen voor de smaak van suiker met minder calorieën en weinig invloed op je bloedsuikerspiegel, waardoor ze populair zijn in dieetproducten. De reputatie van deze producten is echter op z’n minst gemengd te noemen. Hoewel niet bekend is dat suikervervangers kanker veroorzaken (ondanks enige bezorgdheid in de jaren 90), blijkt uit voorlopig onderzoek dat kunstmatige zoetstoffen insulineresistentie kunnen veroorzaken. Andere suikervervangers, zoals suikeralcoholen, kunnen zorgen voor een opgeblazen gevoel of winderigheid. En sommige nepsuikers, zoals monniksfruit, hebben een unieke nasmaak die sommige mensen niet lekker vinden.

Toch worden suikervervangers, inclusief kunstmatige zoetstoffen, door de Food and Drug Administration (FDA) over het algemeen als veilig beschouwd. En volgens de American Heart Association kunnen nepsuikers voor veel mensen een nuttig hulpmiddel zijn om gezonder te eten zonder hun favoriete zoete voedingsmiddelen op te geven. Dus het is helemaal aan jou om te beslissen of deze suikeralternatieven voor jou geschikt zijn. 

Mythe 7: Suiker veroorzaakt ziektes zoals diabetes

De waarheid is wat complexer dan de meeste health-influencers doen voorkomen. Type-2 diabetes – wat meestal wordt bedoeld als mensen het hebben over ‘diabetes’ – ontstaat wanneer het lichaam niet langer voldoende insuline aanmaakt om de bloedsuikerspiegel goed te reguleren. Hoewel mensen beweren dat te veel suiker eten diabetes kan veroorzaken, is de wetenschap hierover nog onduidelijk. Er zijn verschillende risicofactoren, waaronder genen, ras en etniciteit, polycysteus ovarium syndroom (PCOS), lichaamsgewicht en gebrek aan lichaamsbeweging, die de kans op het ontwikkelen van diabetes kunnen beïnvloeden. En zoals je ziet staat suikerconsumptie hier niet tussen! 

Deskundigen zijn van mening dat een overmatige suikerconsumptie kan leiden tot gewichtstoename, wat het risico op het ontwikkelen van type-2 diabetes kan vergroten. Maar nogmaals, gewicht is slechts één van de vele risicofactoren. En het gewicht zelf wordt ook weer beïnvloed door diverse andere factoren dan voeding, waaronder genen, milieu, geslacht en reeds bestaande gezondheidsproblemen. 


Meer interessante artikelen van foodspring:

Bronnen artikel
Wij, bij foodspring, gebruiken alleen kwalitatieve bronnen en wetenschappelijke studies om de feiten in onze artikelen te onderbouwen. Lees onze redactionele richtlijnen om meer te weten te komen over hoe we de feiten checken en hoe we de content up-to-date en betrouwbaar houden.

Related Posts