Endorfine – waarom het ons gelukkig maakt

Content Editor & fitnesseconoom
Undine is fitnesseconoom en personal trainer. Ze schrijft voor foodspring artikelen over voeding en fitness. Daarnaast ontwikkelt ze gratis voedingsplannen.

Endorfine wordt ook wel het gelukshormoon genoemd. Het geeft ons een goed gevoel en vermindert de pijn. Endorfine komt echter alleen onder bepaalde voorwaarden vrij. 

Wat is endorfine? Eenvoudig uitgelegd

Ken je het gevoel dat het lijkt alsof je bedwelmd raakt als je tijdens het sporten helemaal niets meer kunt en dan toch opeens een enorme energiekick krijgt? Of misschien heb je jezelf weleens verwond en voelde je in eerste instantie helemaal geen pijn? De reden hiervoor is endorfine. In interactie met andere boodschapperstofjes, zoals adrenaline en serotonine, reguleert het hormoon endorfine het geluksgevoel en zorgt het ervoor dat we ons goed voelen.

Endorfine is een lichaamseigen hormoon. Dit betekent dat ons lichaam het zelf aanmaakt en we het niet via onze voeding hoeven op te nemen. Het hormoon dient voornamelijk als natuurlijke pijnstiller of als een soort verdovingsmiddel. Hiervoor hecht het hormoon zich aan de receptoren in ons ruggenmerg en onze hersenen. Pijnprikkels kunnen dan niet meer worden doorgegeven aan het pijnverwerkingscentrum van de hersenen. Het vrijkomen van endorfine zorgt ervoor dat we de pijn die wordt veroorzaakt door een lichamelijk letsel niet direct opmerken.

Wat doet endorfine?

Endorfine helpt ons vooral om extreme situaties te kunnen doorstaan. Bij een ongeval voelen we bijvoorbeeld onze verwondingen niet meteen door het vrijkomen van endorfine. Hierdoor kunnen we eerst in veiligheid komen of wachten tot er hulp komt. Ook in andere situaties, bijvoorbeeld tijdens een ritje in een achtbaan, wordt het endorfinegehalte in ons bloed verhoogd. Misschien heb je deze bedwelmende toestand vol met gelukshormonen zelf weleens meegemaakt.

In de volksmond wordt endorfine ook wel het gelukshormoon genoemd. Dit komt omdat het hormoon ook vrijkomt bij positieve gebeurtenissen. Als ons lichaam wordt volgepompt met endorfine komen we in een bedwelmende staat van euforie terecht en voelen we ons compleet gelukkig. De reden hiervoor is dat endorfine zich aan dezelfde receptoren bindt als opiaten en een vergelijkbaar effect heeft als morfine. Daarom wordt endorfine ook wel lichaamseigen morfine genoemd. Opiaten zijn zeer effectieve pijnstillers die alleen op recept verkrijgbaar zijn. Ze verlichten pijn en andere negatieve gevoelens in ons lichaam.

Het effect van endorfine

Het meest basale effect van endorfine is waarschijnlijk het verlichten van de pijn en het stemmingsverhogende effect. Maar het lichaamseigen hormoon wordt ook nog andere effecten toegeschreven. Deze zijn echter niet wetenschappelijk bewezen. Andere effecten kunnen zijn:

  • Beter slapen
  • Minder stress
  • Versterkt immuunsysteem
  • Vorming van geslachtshormonen
  • Regulering van het hongergevoel

Endorfine komt vaak samen met andere boodschapperstofjes voor. De andere stemmingsverbeteraars in ons lichaam zijn: serotonine, dopamine, noradrenaline, fenethylamine en oxytocine. Ze hebben een soortgelijk effect als endorfine en zorgen voor een goed gevoel.

Skynesher-3

Hoe kom ik aan endorfine?

Endorfine is een lichaamseigen hormoon. De productie ervan wordt in gang gezet door bepaalde belangrijke prikkels. Deze kunnen worden vrijgelaten in extreme situaties, zoals tijdens een ongeluk. Maar ook bij bijzonder mooie ervaringen waar we heel blij van worden. Andere methoden om de productie van endorfine te stimuleren zijn:

Sporten

Vooral hardlopen staat erom bekend dat er tijdens het lopen endorfine kan vrijkomen. Dit maakt hardlopen een populaire sport – het is een reden om meteen met rennen te beginnen. De zogenaamde runners’ high is een toestand waarin lopers ondanks de pijn en vermoeidheid toch een lange afstand kunnen afleggen. De reden hiervoor is een verhoogde endorfineconcentratie in het bloed.

Endorfine komt zowel bij langzame, lange runs als bij korte, snelle afstanden vrij. Je merkt het aan het goede gevoel dat je krijgt en aan de energieboost. Als je pas net met rennen begonnen bent, kan het tot twee maanden duren voordat het endorfinegehalte in je bloed stijgt.

Ook bij andere sporten kan het gelukshormoon vrijkomen. Of je nu gaat zwemmen, fietsen, klimmen of krachttraining doet – wanneer je voor korte of langere tijd je grenzen opzoekt, kan de endorfineproductie worden gestimuleerd.

Lachen

Het is wetenschappelijk gezien controversieel of we door alleen maar te lachen een goed humeur kunnen krijgen. Wetenschappers hebben lang beweerd dat we door te lachen onze hersenen voor de gek kunnen houden en de productie van endorfine kunnen stimuleren. Daar zou je niet eens echt voor hoeven te lachen. Zelfs een kunstmatige, brede grijns zou voldoende zijn. Een nieuwe analyse van 138 studies naar dit onderwerp toonde aan dat een glimlach en onze lichaamshouding onze stemming inderdaad enigszins kunnen beïnvloeden.

Voeding

Ook voeding kan de aanmaak van endorfine stimuleren. Dat chocolade je gelukkig maakt, heeft een goede reden. Maar in de meeste gevallen is het niet de endorfine die ons humeur verbetert, maar serotonine, of eigenlijk tryptofaan. Dit is een belangrijk boodschapperstofje voor de vorming van serotonine. Onder meer bananen, noten, chocolade, sojabonen, aardappelen en eieren zijn rijk aan tryptofaan.

Onze tip: met het juiste tussendoortje kun je ook zorgen voor een endorfineboost. Bijvoorbeeld met een een sappig stuk bananenbrood. Het beste van het recept? Het bevat veel proteïne en is ook nog veganistisch! Dankzij ons vegan eiwitpoeder zit er minder meel en suiker in en je krijgt er waardevolle eiwitten voor terug.

Vegan bananenbrood
©foodspring
Naar het recept

Zon

Ook de zon kan ons gelukkiger maken. De reden hiervoor is echter niet het vrijkomen van endorfine, maar vitamine D. Ons lichaam produceert vitamine D door middel van zonlicht, wat op zijn beurt de aanmaak van de gelukshormonen serotonine en dopamine stimuleert.

Wat gebeurt er bij een tekort aan endorfine?

Bij een gezond en evenwichtig voedingspatroon en voldoende lichaamsbeweging is een tekort aan endorfine vrij zeldzaam. Toch kan in sommige gevallen een tekort optreden. Een tekort aan endorfine kan tot uiting komen door depressieve stemmingen. Als je vermoedt dat je een tekort hebt, neem dan contact op met je huisarts. Die kan je nauwkeurig onderzoeken om te zien of je lijdt aan een tekort aan endorfine.

Endorfineverslaving

Te weinig endorfine in ons lichaam kan leiden tot een soort verslavend gedrag. Je raakt dan verslaafd aan het “bedwelmende effect” van het gelukshormoon. Om dit effect kunstmatig op te wekken, nemen verslaafden vaak hun toevlucht tot alcohol of andere drugs. Weer anderen beginnen zichzelf uit te hongeren of te verwonden. In dergelijke situaties geeft het lichaam endorfine af om een gevoel van opwinding te suggereren en de schade te beperken.

Sporters kunnen ook een verslaving aan endorfine ontwikkelen. Vooral in de wedstrijdsport, waar mensen vaak hun fysieke grenzen verleggen, komt meer endorfine vrij. Het kan gebeuren dat sporters verslaafd raken aan de kick van de endorfine en daardoor steeds meer tot het uiterste gaan. Als een hardloper bijvoorbeeld wil rennen tot hij of zij volledig uitgeput is, kan het zijn dat het niet meer alleen om de sportieve prestaties gaat, maar ook om de “bedwelming” die ermee gepaard gaat.

Onze conclusie

  • Endorfine is het lichaamseigen gelukshormoon. Het vermindert stress, heeft een pijnstillend effect en maakt ons gelukkig. Andere gelukshormonen zijn serotonine, dopamine, noradrenaline, fenethylamine en oxytocine.
  • Het hormoon komt vooral in extreme situaties vrij. Maar momenten die ons heel vrolijk maken verhogen ook de endorfineproductie. Sporten, eten, de zon en lachen maken ons ook gelukkiger.
  • Endorfine is erg belangrijk. Het verlicht ons pijngevoel bij een ongeval.
  • Door de bedwelmende, stemmingsverhogende werking kan er verslavend gedrag ontstaan. Als jij het gevoel hebt dat je lijdt aan een tekort aan endorfine, raden wij je aan om een arts te raadplegen.
Bronnen artikel
Wij, bij foodspring, gebruiken alleen kwalitatieve bronnen en wetenschappelijke studies om de feiten in onze artikelen te onderbouwen. Lees onze redactionele richtlijnen om meer te weten te komen over hoe we de feiten checken en hoe we de content up-to-date en betrouwbaar houden.
  • Heijnen, S.; Hommel, B.; Kibele, A.; Colzato, L. S. (2015): Neuromodulation of Aerobic Exercise – A Review, in: Frontiers in Psychology.

  • Coles, N. A.; Larsen, J. T.; Lench, H. C. (2019): A meta-analysis of the facial feedback literature: Effects of facial feedback on emotional experience are small and variable, in: Psychological Bulletin, 145 (6).

Commentaren

Related Posts

shares