5 min leestijd

De 6 belangrijkste gelukshormonen en hoe je ze activeert

Gelukshormonen activeren
Fitness Editor
Deborah is onze fitnessexpert en gecertificeerd trainer. Ze schrijft veel van onze artikelen over fitness. Ook bedenkt ze gratis workouts voor alle niveaus.

Gelukshormonen zijn boodschapperstoffen in ons lichaam die ervoor zorgen dat we ons goed voelen – onder andere dopamine, serotonine en oxytocine. Lees hier alles wat je moet weten over de belangrijkste geluksstofjes en welk effect ze hebben.

Wat zijn gelukshormonen?

De term “gelukshormonen” staat voor verschillende boodschapperstoffen die voornamelijk in het menselijk brein vrijkomen. De stofjes hebben in hun interactie een positieve invloed op hoe we ons voelen – zowel mentaal als fysiek. Zo kunnen de hormonen en neurotransmitters die via ons bloed en zenuwbanen ons lichaam binnenkomen, onder andere zorgen voor ontspanning, een betere concentratie en het verlichten van pijn.

De belangrijkste gelukshormonen zijn dopamine, serotonine, oxytocine, adrenaline en noradrenaline, endorfine en fenylethylamine.

Welke gelukshormonen zijn er?

In hun wisselwerking zorgen de gelukshormonen voor ons welzijn. Hieronder zie je wat de belangrijkste gelukshormonen en hun effecten zijn. 

Hormoon Funktie Effect
Dopamine Aandrijfhormoon Versterkt de innerlijke drive en motivatie
Serotonine Feelgoodhormoon Verbetert de stemming, vermindert angstgevoelens
Oxytocine Knuffelhormoon Verhoogt het gevoel van vertrouwen en gehechtheid, vermindert stress
Adrenaline en noradrenaline Stresshormoon Zorgt voor kortdurende, positieve stress, verhoogt de concentratie en handelingsbereidheid
Endorfine Energiehormoon Remt de pijnwaarneming, versterkt de motivatie
Fenylethylamine Lusthormoon Verhoogt lustgevoel en gevoel van verliefdheid

Dopamine: het aandrijfhormoon

Happy Runners in het park
©PeopleImages

Dopamine is een van de cruciale boodschapperstofjes voor ons welzijn. De aanwezigheid van dopamine versterkt je innerlijke drive en wordt daarom vooral geassocieerd met motivatie. Als jouw dopamineniveau in balans is, vind je het makkelijker om je doelen na te streven. Want als dopamine eenmaal is vrijgegeven, zorgt het voor een beloningseffect in je hersenen.

Als reactie op het feelgoodhormoon serotonine ontstaat het verlangen naar herhaling. Je gaat door met een project of blijft fanatiek trainen om dat geluksgevoel weer te krijgen.

Samen met de hormonen noradrenaline en serotonine is dopamine ook verantwoordelijk voor je fijne motoriek, coördinatie en concentratie.

Serotonine: het feelgoodhormoon

Serotonine wordt ook wel het feelgoodhormoon genoemd. Het beïnvloedt onder andere hoe we pijn ervaren, maar ook onze slaap en ons seksueel gedrag. De neurotransmitter speelt een belangrijke rol bij het opwekken van gevoelens als balans, welzijn en tevredenheid.

Serotonine kan je in balans brengen en energieker maken. Ook maakt het je op de lange termijn stressbestendiger en minder angstig.

Afhankelijk van waar de neurotransmitter in je lichaam werkt, kan deze een kalmerend effect hebben, je geheugen stimuleren of een diepe slaap bevorderen. Serotonine reguleert de slaapstructuur en maakt de overgang van de ene naar de andere slaapcyclus mogelijk.

Oxytocine: het knuffelhormoon

Knuffelen met de hond in het park
@svetikd

Oxytocine staat bekend als knuffelhormoon. Het speelt een centrale rol bij de vorming van interpersoonlijke relaties. Het versterkt de empathie, bevordert het vertrouwen in partnerschappen en verhoogt de seksuele opwinding. Daarom wordt oxytocine vaak aangeduid als het bindingshormoon.

Oxytocine heeft ook een belangrijke functie bij het verminderen van stress. Als tegenhanger van het stresshormoon cortisol zorgt de boodschapperstof voor ontspanning.

Ook is oxytocine van belang als “moeder-kind hormoon“: de werkzame stof is betrokken bij vele processen rond de geboorte en is verantwoordelijk voor de nauwe band tussen een moeder en haar kinderen.

Adrenaline en noradrenaline: de stresshormonen

Vooral in stressvolle tijden zijn we afhankelijk van adrenaline en noradrenaline. Deze boodschapperstoffen werken samen om ons geconcentreerder, aandachtiger en gemotiveerder te maken.

In geval van een dreiging of bij acute stress komt er noradrenaline vrij in je hersenen. De boodschapperstof maakt je startklaar om te presteren. Het veroorzaakt de typische fight or flight-reacties in je lichaam, zoals een verhoogde hartslag en bloedsuikerspiegel, maar ook de zuurstoftoevoer naar je hersenen.

Kom maar door met die adrenalinekick
@Graiki

Het stresshormoon adrenaline wordt maar heel kort geactiveerd. De belangrijkste taak van adrenaline is het leveren van energie waardoor je in noodsituaties direct kunt reageren. Adrenaline heeft een positieve, activerende werking: zo krijg je bijvoorbeeld de bekende “adrenalinekick” als je een ritje in een achtbaan maakt of gaat skydiven. Maar een teveel aan adrenaline kan ook zorgen voor angst en bezorgdheid. 

Endorfine: het energiehormoon

Endorfine is het hormoon dat in je lichaam vooral dient als natuurlijke pijnstiller. Het energiehormoon voorkomt dat pijnprikkels in je hersenen en ruggenmerg worden doorgegeven. De boodschapperstof komt bijvoorbeeld vrij bij acuut letsel.

Bovendien brengt endorfine je in een soort roes. Je herkent de extreme energieboost misschien wel die je krijgt tijdens het sporten, als je eigenlijk net op het punt staat om op te geven. Deze boost heb je te danken aan endorfine. Het verdooft letterlijk het gevoel van uitputting.

Fenylethylamine: het lusthormoon

Het hormoon fenylethylamine wordt ook wel het liefdes- of lusthormoon genoemd. Het zorgt voor de kriebels in je buik die je krijgt als je verliefd bent of seksueel opgewonden raakt. Samen met het knuffelhormoon oxytocine vormt het de chemische basis voor relaties.

De neurotransmitter intensiveert de lustprikkels en veroorzaakt kortstondige concentratieproblemen. Zodra er fenylethylamine vrijkomt, kom je in een high-achtige toestand en voel je je over het algemeen meer tevreden.

De vlinders in je buik, waarvoor fenylethylamine verantwoordelijk is, kunnen trouwens niet alleen tijdens een hevige verliefdheid voorkomen, maar ook tijdens sportieve activiteiten. 

Gelukshormonen activeren – zo werkt het

Geluk is een complex samenspel van verschillende hormonen die in je lichaam werken. Op veel processen heb je zelf geen invloed. Maar anderen kun je beïnvloeden: als je weet hoe, kun je de chemie een handje helpen.

Een goede biceps maakt gelukkig
©Luis Alvarez

Dit zijn de beste tips om je lichaamseigen gelukshormonen te activeren:

  1. Licht: bij blootstelling aan daglicht komt er meer van het feelgoodhormoon serotonine vrij. Zorg ervoor dat je elke dag minstens dertig minuten in de frisse lucht doorbrengt. Dit maakt je niet alleen gelukkiger, maar kan ook je immuunsysteem versterken.
  2. Sport: het vrijkomen van endorfine, dopamine en adrenaline/noradrenaline is nauw verbonden met lichamelijke activiteit. Of je nu een HIIT-workout doet, een lesje yoga of een wandeling – je doet iets goeds voor je welzijn als je regelmatig sport.

Tip: hier vind je veel gratis workouts die je thuis kunt doen!

  1. Aanrakingen: het hormoonduo oxytocine en fenylethylamine is afhankelijk van nabijheid van anderen. Heb je geen partner, dan kun je jouw portie knuffels krijgen door middel van massages of door te knuffelen met je huisdier.
  2. Voeding: een eetpatroon dat rijk is aan eiwitten en koolhydraten kan bijdragen aan de hormoonbalans in je lichaam en zo een positief effect hebben op je gelukshormonen. Tips voor een gezonde en evenwichtige voeding vind je hier.  
  3. Ontspanning: negatieve stress is vergif voor je welzijn. Probeer dus bewust te ontspannen in je dagelijks leven – bijvoorbeeld met meditatie, ademhalingsoefeningen of door een dagboek bij te houden. Wellnessbehandelingen of een bezoek aan de sauna kunnen ook een positief effect hebben.
  4. Lachen: fake it till you make it – ook al valt er niets te lachen, je kunt je geluksgevoel beheersen door jezelf in een goed humeur te brengen. Lachen heeft op vele manieren invloed op je lichaam. Het kan stress verminderen en de activiteit van dopamine, serotonine en endorfine positief beïnvloeden.

Conclusie

  • Gelukshormonen zijn de lichaamseigen boodschapperstoffen die met elkaar samenwerken om ons welzijn te beheersen.
  • De zes boodschapperstofjes en neurotransmitters dopamine, serotonine, oxytocine, adrenaline/noradrenaline, endorfine en fenylethylamine worden “gelukshormonen” genoemd.
  • Dopamine activeert het beloningssysteem in de hersenen en staat bekend als de innerlijke drive.
  • Serotonine is het feelgoodhormoon dat angst vermindert en de stemming in balans brengt.
  • Oxytocine is het knuffel- of bindingshormoon. Het versterkt het gevoel van vertrouwen en vermindert stress.
  • De hormonen adrenaline en noradrenaline maken ons klaar om te reageren in geval van acute stress. Ze verhogen de concentratie en prestaties.
  • Endorfine is het hormoon dat ons energieniveau positief beïnvloedt en de pijnperceptie afremt.
  • Fenylethylamine zorgt voor gevoelens van lust en verliefdheid, wat je merkt aan de vlinders in je buik. 
  • Je kunt het vrijkomen van gelukshormonen positief beïnvloeden door te bewegen in de frisse lucht, sport, je voeding, ontspanning en mensen om je heen.
Bronnen artikel
Wij, bij foodspring, gebruiken alleen kwalitatieve bronnen en wetenschappelijke studies om de feiten in onze artikelen te onderbouwen. Lees onze redactionele richtlijnen om meer te weten te komen over hoe we de feiten checken en hoe we de content up-to-date en betrouwbaar houden.
  • https://roempp.thieme.de/lexicon/RD-04-02381

    https://d-nb.info/1024873676/34

    https://www.nih.gov/news-events/nih-research-matters/dopamine-affects-how-brain-decides-whether-goal-worth-effort

  • https://www.nature.com/articles/s41562-020-0878-x

    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21250892/

  • https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3056281/

    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4899514/

  • https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3104618/

    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6091217/

  • IS THERE A NEUROCHEMICAL BASIS FOR FALLING IN LOVE?

    PEA – a Natural Antidepressant

Related Posts

delingen