5 min leestijd

Een bittertje – bittere voedingsmiddelen voor een gezonde spijsvertering

Bitterstoffen - wat is het effect op je spijsvertering?
Content editor & ecotrofoloog
Terwijl ze haar studie ecotrofologie aan het afronden was, bracht Alisa veel tijd door bij lezingen en in labs om alles te leren over wat je lichaam nodig heeft op lichamelijk en sociaal vlak om gezond te blijven en goed te blijven presteren.

Een vers kopje koffie, een bakje knapperige muesli met yoghurt en grapefruit, een stuk donkere chocolade – sommige voedingsmiddelen hebben een bittere smaak. Dit komt door de natuurlijke bitterstoffen die ze bevatten. Maar wat zijn bittere stoffen nu eigenlijk? En wat voor effect hebben ze in je lichaam? Kunnen ze de onbedwingbare trek in iets lekkers stillen en je zo helpen bij het afvallen? We hebben de belangrijkste informatie over bitterstoffen voor je verzameld.

Wat zijn bitterstoffen?

Bitters bevatten alle chemische verbindingen die een bittere smaakperceptie op je tong veroorzaken. De bitter smakende stoffen kunnen niet in één specifieke groep stoffen worden ingedeeld, omdat ze verschillende basisstructuren kunnen hebben. Ze komen van nature voor in planten, maar worden ook synthetisch geproduceerd. Bittere stoffen in plantaardige voeding kunnen peptiden en zouten, fenolen en polyfenolen, flavonoïden of cafeïne bevatten.

Planten vormen bittere verbindingen om zich te beschermen tegen roofdieren. De bittere stoffen kunnen een aanwijzing zijn dat de plant giftig is voor mensen. In veel planten is de hoeveelheid gif echter zo klein dat ze wel bitter smaken, maar niet gevaarlijk zijn.

Fun fact: je tong is uitgerust met talloze smaakreceptoren. Elke smaakkwaliteit – zoet, zuur, zout, bitter, umami – kun je op elk deel van je tong waarnemen. Alleen de gevoeligheid voor bittere stoffen is meer uitgesproken achterin je mond dan op andere delen van je tong.

Ook laat onderzoek zien dat de overdracht van bittere smaak per chemische verbinding weer anders kan zijn. Zo kun je wel een fervent koffiedrinker zijn, maar bijvoorbeeld geen witlof lusten vanwege de bittere smaak.

Het effect van bittere stoffen

Maar waar we echt in geïnteresseerd zijn: wat gebeurt er in je lichaam als je bittere stoffen binnenkrijgt? Voedingsdeskundigen zijn het erover eens dat het innemen van bitters bepaalde gezondheidsvoordelen heeft. Met name je spijsvertering kan baat hebben bij het consumeren van bittere stoffen. Hoe precies?

  1. De bittere smaak op je tong stimuleert de productie van maag- en galsappen. Deze spijsverteringssappen bevorderen de afbraak van voeding in waardevolle bestanddelen, die sneller en beter in je darmen kunnen worden opgenomen.
  2. De activiteit van je alvleesklier wordt verhoogd door de inname van bittere voedingsmiddelen. Het hormoon insuline, dat je bloedsuikerspiegel regelt, wordt gevormd in de bètacellen van de “eilandjes van Langerhans” (zo heet het endocriene deel van je alvleesklier).  
  3. Een gezonde spijsvertering is essentieel voor je immuunsysteem. Bittere stoffen ondersteunen de normale werking van je immuunsysteem. Hoe? Zodra de bittere stoffen in contact komen met het slijmvlies in je spijsverteringskanaal, trekken ze samen en zetten vervolgens ook weer uit. Dit proces bevordert de uitscheiding en verwijdering van bacteriën en virussen.

Niet vergeten: voor een normale werking is je lichaam afhankelijk van vitamines en mineralen. Onze Daily Vitamins bevatten extracten van echte groenten en fruit en voorzien je elke dag van alle essentiële vitamines. En om ervoor te zorgen dat je ook als veganist kunt profiteren van de kwaliteit van onze vitamines, zijn de capsules gemaakt van 100% natuurlijk hernieuwbare cellulose.

Helpen bitterstoffen bij het afvallen?

De vraag of bitterstoffen helpen bij het afvallen is nog niet voldoende onderzocht. Het is bekend dat bittere stoffen de spijsvertering stimuleren en zorgen voor een sneller verzadigd gevoel. De logische conclusie: je stopt op tijd met eten en bespaart jezelf de overtollige calorieën.

Bovendien wordt van bitterstoffen gezegd dat ze de ongenadige trek in iets lekkers kunnen tegengaan of bevredigen.

Geeft jou lichaam na een stevige maaltijd aan dat je zin hebt in een zoet dessert? Neem de volgende keer een stukje chocolade met een hoog cacaogehalte en kijk of de zoete trek verdwijnt.

Eén ding is duidelijk: van een verhoogde inname van bitterstoffen alleen zul je niet afvallen. Om kilo’s kwijt te raken, moet je minder calorieën via je voeding binnenkrijgen dan dat je verbruikt. Voor succes op de lange termijn raden wij een gematigd calorietekort van 300 tot 500 calorieën aan. Als jij je feelgoodgewicht wilt bereiken, moet je een dieet vinden dat goed smaakt en goed voor je is. Carb Cycling, het mediterrane dieet, Primal Eating, veganistische voeding – hier vind je een aantal uitgebreide artikelen over populaire diëten.

Voedingsmiddelen en recepten

Natuurlijke bitterstoffen komen alleen in planten voor. Hieronder vind je een overzicht van plantaardige voedingsmiddelen die bittere stoffen bevatten.

Fruit Grapefruit, pompelmoes, pomelo
Groenten Witlof, radicchio, snijbiet, koolspruiten, andijvie, broccoli, artisjokken, rucola, spruitjes
Dranken Koffie, cacao, zwarte en groene thee, rode wijn
Kruiden en specerijen Gember, kurkuma, oregano, rozemarijn, salie, tijm, kruidnagel en jeneverbes.
Bijvoet, galangal, kervel, alsem, fenegriek
Wilde kruiden Paardebloem, brandnetel, zuring, madeliefjes, knoflook, rue (wijnruit), hop, gemalen klimop


Mogen we je voorstellen? Onze
Sparkling Aminos met echt grapefruitconcentraat. Elk blikje zorgt voor een sprankelende energiekick op basis van BCAA, grapefruit en guarana.

Hou jij van zoet en zuur, maar bitter vind je niet zo lekker? Je bent niet de enige. We weten al dat een sterke, bittere smaak een teken kan zijn dat het een giftige plant is. Dit geldt echter niet voor grapefruit, artisjokken en dergelijke.

Om deze bittere voedingsmiddelen wat lekkerder te maken, heeft de voedingsindustrie het gehalte aan bittere stoffen in gekweekte groenten en fruit verlaagd – bittere stoffen zijn er als het ware “uitgekweekt”. Volgens deskundigen consumeren de meesten van ons tegenwoordig hierdoor niet genoeg bittere stoffen meer.

Als je op de groente en fruitafdeling kiest voor biologische producten, zul je merken dat deze veel bitterder smaken dan je misschien gewend was met gewone producten. Dit komt omdat biologische boeren geen pesticiden gebruiken. De fruit- en groenteplanten produceren bittere stoffen om zich te beschermen tegen potentiële roofdieren.

Hou jij wel van die bittere smaak? Dan ben je aan het juiste adres! We hebben onze vijf favoriete recepten voor je uitgezocht – allemaal met een gezonde hoeveelheid bitterstoffen.

Heb jij een blender in je keuken staan? Maak dan een heerlijk romige eiwitshake met grapefruit. De ingrediënten: onze klassieke Whey Protein, koude melk en fruitig-bittere grapefruit.

Grapefruit-shake
©foodspring

Deeg kneden, beleggen en bakken – that’s it! Alles wat je nodig hebt voor deze Protein Pizza met parmaham is een hete oven en een half uurtje tijd. En de bitterstoffen? Die zitten in de rucola.

Pizza met parmaham
©foodspring

Nog niet zo’n pro met de steenoven? Geen probleem, in onze how-to pizza video laten we zien hoe je het knapperigste uit je Protein Pizza kunt halen. 

De bittere sterren van onze vegetarische Buddha Bowl zijn broccoli en kurkuma. Terwijl de groene groenten samen met de zoete aardappelen in de oven staan, maak jij de romige yoghurtdressing met kurkuma klaar. Makkelijk, hè?

Gekleurde bowl met kurkuma-dressing
©foodspring

Vegan dessert, anyone? Naast kruidige espresso en cacaopoeder gaan in de mengkom voor deze veganistische koffiecake ook gezonde speltbloem en onze Vegan Protein.

Veganistische koffiecake
©foodspring

En je toch bezig bent met de mengkom en de oven nog heet is, kun je ook dit recept voor Protein Brownies met kidneybonen nog uitproberen.

Brownies met kidneybonen
©foodspring

Bittere stoffen in de geneeskunde

Bitterstoffen worden vanwege hun werking ook in de geneeskunde gebruikt. Geneesmiddelen of farmaceutische preparaten zoals bitterdruppels, thee of extracten worden ook wel bitters genoemd. Ook hier is de werkzaamheid van de geneesmiddelen uitsluitend te danken aan de bittere smaakbeleving. Vanwege hun spijsverteringseigenschappen worden bitterstoffen gebruikt bij klachten zoals een opgeblazen gevoel of winderigheid.

Insider tip: als jij je lichaam elke dag de best mogelijke verzorging wilt geven, vind je bij ons een goede selectie van hoogwaardige voedingssupplementen. Van omega-3-capsules tot creatinepoeder en vitamine B12-druppels, wij voorzien je van supplementen.

Bitterstoffen – de conclusie

  • Bitterstoffen worden niet bepaald door hun chemische structuur, maar door hun bittere smaak. Ze behoren tot de secundaire plantenstoffen en komen in de natuur voor.
  • Bittere stoffen hebben een positief effect op de spijsvertering: zodra de bitterreceptoren op je tong worden geactiveerd, worden er meer spijsverteringssappen afgescheiden.
  • Vanwege de spijsverteringseigenschappen en het daarmee samenhangende gevoel van verzadiging, wordt aangenomen dat bittere stoffen de zoete trek of snackhonger kunnen beteugelen en zo helpen bij het afvallen.
  • Grapefruits en pomelo’s, witlof, artisjokken en rucola, koffie en cacao zijn voorbeelden van voedingsmiddelen met bitterstoffen.
  • Bittere stoffen, ook in de vorm van bitterstoffen, worden in de geneeskunde gebruikt voor de behandeling van spijsverteringsklachten.
Bronnen artikel
Wij, bij foodspring, gebruiken alleen kwalitatieve bronnen en wetenschappelijke studies om de feiten in onze artikelen te onderbouwen. Lees onze redactionele richtlijnen om meer te weten te komen over hoe we de feiten checken en hoe we de content up-to-date en betrouwbaar houden.
  • Drewnowski, A. (2001): The science of complexity of bitter taste, 59 (6).

  • Smail, H. O. (2019): The roles of genes in the bitter taste, in: AIMS Genet., 6 (4).

  • Fachwissen für Mediziner im ärztlichen Alltag und Studium, https://www.amboss.com/de/wissen/Olfaktorisches_und_gustatorisches_System [11.12.2020].

  • Saller, R.; Melzer, J.; Uehleke, B.; Rostock, M. (2009): Phytotherapeutische Bittermittel, in: GanzheitsMedizin, 21 (4).

Related Posts

delingen